Η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και η απανθρακοποίηση αποτελούν πρωταρχικούς στόχους των σύγχρονων ενεργειακών πολιτικών παγκοσμίως. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει ως στόχο την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050, με τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου να βρίσκεται στο επίκεντρο των προσπαθειών της. Σε αυτό το πλαίσιο, το υδρογόνο αναδεικνύεται σε κεντρικό εργαλείο για τη στήριξη της ενεργειακής μετάβασης και την επίτευξη των στόχων αυτών. Η ανάπτυξη έργων υδρογόνου, είτε αυτά αφορούν την παραγωγή, την αποθήκευση είτε τη χρήση του, δημιουργεί νέες προοπτικές αλλά και προκλήσεις για τις εθνικές και ευρωπαϊκές έννομες τάξεις. Στην ατζέντα των κενών και των προβληματικών μεταξύ άλλων συνυπάρχουν μεταξύ άλλων τα ερωτήματα :

  • Σε ποια ειδική κατηγορία περιβαλλοντικής αδειοδότησης εντάσσονται οι εγκαταστάσεις υδρογόνου και τα συνοδά έργα αυτών;
  • Ποιες είναι οι χρήσεις γης περιοχών που μπορούν να υποδεχτούν αυτές τις εγκαταστάσεις και σύμφωνα με ποιους βαθμούς όχλησης καταγράφονται;

Το παρόν άρθρο αποτελεί προδημοσίευση αναλυτικής νομικής μελέτης, η οποία θα εξετάζει το κανονιστικό πλαίσιο για τα έργα υδρογόνου σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με διεξοδική αναφορά του σχετικού νομικού πλαισίου σε περίπου 15 χώρες της Ευρωπαϊκής ηπείρου. Δίνοντας έμφαση σε αυτές τις νομοθετικές κατευθύνσεις, αναλόγως της ωριμότητάς τους, και την έως σήμερα στρατηγική που υιοθετεί η Ελλάδα για την προώθηση του υδρογόνου, η μελέτη επιχειρεί να αποκρυσταλλώσει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα έργα υδρογόνου από νομική και περιβαλλοντική σκοπιά στην Ελλάδα. Η μελέτη καταλήγει με προτάσεις πολιτικής που στοχεύουν στην ενίσχυση της εθνικής νομοθετικής βάσης, επιτρέποντας την ταχύτερη διείσδυση του υδρογόνου στην αγορά ενέργειας, με παράλληλη προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης και της ενεργειακής μετάβασης.

Ο ρόλος του υδρογόνου στην ενεργειακή μετάβαση

Το υδρογόνο θεωρείται το καύσιμο του μέλλοντος, καθώς είναι καθαρό, φιλικό προς το περιβάλλον και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε διάφορες εφαρμογές της οικονομίας. Η παραγωγή υδρογόνου μέσω ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ), γνωστή ως «πράσινο υδρογόνο», αποτελεί μια από τις κυριότερες τεχνολογικές λύσεις που προωθούνται για τη μείωση των εκπομπών άνθρακα. Το πράσινο υδρογόνο παράγεται μέσω ηλεκτρόλυσης, μιας διαδικασίας κατά την οποία το νερό διασπάται σε οξυγόνο και υδρογόνο, με χρήση ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ όπως η αιολική και η ηλιακή ενέργεια. Αυτό το είδος παραγωγής καθιστά το πράσινο υδρογόνο μηδενικών εκπομπών, καθώς δεν απελευθερώνονται αέρια του θερμοκηπίου κατά τη διαδικασία. Ως εκ τούτου, το πράσινο υδρογόνο έχει σημαντικό ρόλο στην προσπάθεια της Ευρώπης για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας. Η χρήση του υδρογόνου επεκτείνεται σε πολλούς τομείς. Στις μεταφορές, το υδρογόνο χρησιμοποιείται ήδη σε οχήματα που λειτουργούν με κυψέλες καυσίμου, ενώ οι προοπτικές του για βαρέα οχήματα, αεροπλάνα και πλοία θεωρούνται ελπιδοφόρες. Στη βιομηχανία, το υδρογόνο μπορεί να αντικαταστήσει τα ορυκτά καύσιμα σε διαδικασίες που απαιτούν υψηλή ενέργεια, όπως στην παραγωγή χάλυβα και τσιμέντου, ενώ η δυνατότητα αποθήκευσης ενέργειας από ΑΠΕ προσδίδει επιπλέον αξία στο ενεργειακό σύστημα, καθώς μπορεί να εξισορροπήσει την διαλείπουσα παραγωγή από πηγές όπως ο άνεμος και ο ήλιος, ενισχύοντας έτσι την ενεργειακή σταθερότητα.

Ωστόσο, παρά το σημαντικό δυναμικό του, το υδρογόνο αντιμετωπίζει προκλήσεις σχετικά με το κόστος παραγωγής και τις υποδομές. Σήμερα, η παραγωγή πράσινου υδρογόνου είναι ακριβότερη από το «γκρι» υδρογόνο, το οποίο παράγεται από φυσικό αέριο. Παρ’ όλα αυτά, οι τεχνολογικές εξελίξεις και οι επενδύσεις αναμένεται να μειώσουν το κόστος, καθιστώντας το πράσινο υδρογόνο πιο ανταγωνιστικό τα επόμενα χρόνια.

Ευρωπαϊκή στρατηγική υδρογόνου και παραδείγματα από την Ευρώπη

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αναγνωρίσει το υδρογόνο ως βασικό εργαλείο για την επίτευξη των στόχων της κλιματικής ουδετερότητας. Μέχρι το 2030, η Ε.Ε. στοχεύει στην παραγωγή 10 εκατομμυρίων τόνων πράσινου υδρογόνου, ενώ μέχρι το 2050 προβλέπεται η πλήρης ενσωμάτωση του υδρογόνου στο ενεργειακό σύστημα της Ένωσης.

Διάφορες χώρες της Ευρώπης έχουν υιοθετήσει φιλόδοξες στρατηγικές για την προώθηση της παραγωγής και χρήσης υδρογόνου, με το νομικό τους πλαίσιο να ακολουθεί με κυρίως αναλογικές ρυθμίσεις με αυτές του φυσικού αερίου και των βιομηχανιών:

  • Γερμανία: Η Γερμανία θεωρείται ηγέτης στην πολιτική για το υδρογόνο, με το ρυθμιστικό της πλαίσιο να εστιάζει στην ενσωμάτωση του υδρογόνου στο ενεργειακό της δίκτυο. Οι εγκαταστάσεις υδρογόνου υπόκεινται σε ειδικές αδειοδοτικές διαδικασίες σύμφωνα με τον Ομοσπονδιακό Νόμο Ελέγχου Εκπομπών (BImSchG), ενώ οι ρυθμίσεις για την ασφάλεια και την προστασία του περιβάλλοντος είναι αυστηρές, συμβάλλοντας στη μακροπρόθεσμη βιώσιμη ανάπτυξη της βιομηχανίας υδρογόνου.
  • Γαλλία: Το υδρογόνο στη Γαλλία υπάγεται σε συγκεκριμένο νομικό πλαίσιο που θεσπίζεται στον Κώδικα Ενέργειας, με σαφείς διακρίσεις μεταξύ «ανανεώσιμου» και «χαμηλών εκπομπών άνθρακα» υδρογόνου. Επιπλέον, οι υποδομές παραγωγής και αποθήκευσης υδρογόνου απαιτούν περιβαλλοντική αδειοδότηση και αυστηρά πρότυπα ασφαλείας λόγω της ευφλεκτότητας του υδρογόνου, εξασφαλίζοντας ότι η ανάπτυξη της τεχνολογίας γίνεται υπό συνθήκες περιβαλλοντικής ασφάλειας.
  • Ισπανία και Πορτογαλία: Οι χώρες αυτές προωθούν τη χρήση υδρογόνου στις μεταφορές και στη βιομηχανία, ενώ αναπτύσσουν υποδομές για τη μαζική παραγωγή και διανομή του υδρογόνου στο δίκτυο ενέργειας. Ιδιαίτερα, η Ισπανία στοχεύει στην ανάπτυξη ανανεώσιμου υδρογόνου, συνδέοντας το με τις φιλοδοξίες της χώρας για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας.
  • Ολλανδία: Στην Ολλανδία, το ρυθμιστικό πλαίσιο για το υδρογόνο βρίσκεται ακόμη υπό ανάπτυξη, με τις τοπικές αρχές να εφαρμόζουν διαφορετικές προσεγγίσεις ανάλογα με την περιοχή και το είδος των εγκαταστάσεων. Η χώρα προωθεί την υιοθέτηση τεχνικών προτύπων και τη χρήση «safe by design» εγκαταστάσεων για την ασφαλή ανάπτυξη των έργων υδρογόνου, γεγονός που αναδεικνύει τον πρωταγωνιστικό ρόλο της Ολλανδίας στην καινοτομία.
  • Δανία: Η Δανία έχει θέσει φιλόδοξους στόχους για την ανάπτυξη του υδρογόνου μέσω της τεχνολογίας Power-to-X (PtX), με στόχο τη δημιουργία ηλεκτρολυτικής ικανότητας 4-6 GW έως το 2030. Για το λόγο αυτό, το νομικό της πλαίσιο επικεντρώνεται στη διασφάλιση της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας και στη διευκόλυνση των επενδύσεων, καθιστώντας τη Δανία πρότυπο στην ανάπτυξη πράσινων τεχνολογιών.
  • Νορβηγία: Αν και το ρυθμιστικό πλαίσιο στη Νορβηγία δεν έχει ωριμάσει πλήρως, η χώρα προωθεί την παραγωγή πράσινου υδρογόνου από ΑΠΕ, με αυστηρά ρυθμιστικά πλαίσια που διασφαλίζουν την ασφάλεια και τη συμμόρφωση με τις περιβαλλοντικές απαιτήσεις.
  • Σουηδία: Η Σουηδία επικεντρώνεται στην παραγωγή πράσινου υδρογόνου για τη μείωση των εκπομπών άνθρακα, ενώ το νομικό πλαίσιο για το υδρογόνο στηρίζεται στους υπάρχοντες κανονισμούς για το φυσικό αέριο, με προβλέψεις για περιβαλλοντική προστασία, ενώ επικεντρώνεται και στην ανάπτυξη υποδομών και τη μείωση του κόστους παραγωγής.
  • Αυστρία: Η Αυστρία ενώ έχει υιοθετήσει σχετική νομοθεσία που παρέχει κίνητρα για την παραγωγή ανανεώσιμων αερίων και υδρογόνου, το νομικό πλαίσιο παραμένει σε εξέλιξη. Οι εγκαταστάσεις υδρογόνου παραμένουν κεντρικές στην ενεργειακή στρατηγική, δεδομένου ότι διατηρούνται εξαιρέσεις για τις εγκαταστάσεις αυτές στο πλαίσιο των ΑΠΕ. Περαιτέρω, οι διατάξεις στηρίζουν την παραγωγή υδρογόνου από ΑΠΕ και τη δημιουργία υποδομών, εξασφαλίζοντας τη συμμόρφωση με την ισχύουσα νομοθεσία.
  • Σλοβακία: Η Σλοβακία εξετάζει την πιθανότητα προσαρμογής του δικτύου φυσικού αερίου για την αποθήκευση και διανομή υδρογόνου, με έμφαση σε μελέτες για την τεχνική καταλληλότητα των αγωγών και τις πιθανές επιπτώσεις στη διάβρωση από την ανάμειξη υδρογόνου με φυσικό αέριο. Περαιτέρω, αναμένεται να προχωρήσει στην εισαγωγή νέας νομοθεσίας για την υποστήριξη των έργων υδρογόνου, συμπεριλαμβανομένων ρυθμίσεων για την ασφάλεια, τις υποδομές και τη μεταφορά υδρογόνου.
  • Πολωνία: Στην Πολωνία, το υδρογόνο ταξινομείται ως επικίνδυνη ουσία ή αέριο καύσιμο βάσει διάφορων νομοθετικών ρυθμίσεων. Για την εγκατάσταση μονάδας παραγωγής υδρογόνου στην Πολωνία απαιτείται συμμόρφωση με αυστηρούς περιβαλλοντικούς κανόνες, καθώς και την απόκτηση πολλαπλών αδειών, οι οποίες διασφαλίζουν ότι οι δραστηριότητες της μονάδας πληρούν τα πρότυπα προστασίας του περιβάλλοντος, της ασφάλειας και της βιώσιμης διαχείρισης των πόρων.
  • Βέλγιο: Το Βέλγιο έχει υιοθετήσει μια στρατηγική που στοχεύει στην πλήρη απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές έως το 2050, με το υδρογόνο να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο. Το ρυθμιστικό πλαίσιο της χώρας στηρίζεται κυρίως σε ευρωπαϊκές οδηγίες, όπως η Οδηγία για τον εξοπλισμό υπό πίεση (PED) και η Οδηγία ATEX για εκρηκτικές ατμόσφαιρες. Η εναρμόνιση με τις ευρωπαϊκές ρυθμίσεις ενισχύει την ανάπτυξη της αγοράς υδρογόνου, ενώ η κυβέρνηση δίνει έμφαση στη διεθνή συνεργασία για την ανάπτυξη υποδομών.
  • Φινλανδία: Η Φινλανδία προωθεί την ανάπτυξη της οικονομίας του υδρογόνου ως μέρος του στόχου της για κλιματική ουδετερότητα έως το 2035, με ιδιαίτερη έμφαση στην έρευνα και την καινοτομία. Ωστόσο, η χώρα αντιμετωπίζει προκλήσεις στην αποθήκευση υδρογόνου, καθώς δεν διαθέτει γεωλογικές δομές για φθηνή αποθήκευση. Το νομικό πλαίσιο βρίσκεται σε εξέλιξη, ενώ η χώρα εστιάζει στη συμμετοχή σε ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες και στη φορολογία για την ενίσχυση της υδρογονοκίνησης.
  • Ηνωμένο Βασίλειο: Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει θέσει ως κεντρικό στόχο την ενσωμάτωση του υδρογόνου στις μεταφορές και τη βιομηχανία. Οι υφιστάμενες ρυθμίσεις, όπως ο Πράξη Φυσικού Αερίου (Gas Act) του 1986, ρυθμίζουν τη μεταφορά και την αποθήκευση υδρογόνου, ενώ έργα μεγάλης κλίμακας υπόκεινται σε περιβαλλοντικές αξιολογήσεις από τον Ofgem, ενισχύοντας την ανάπτυξη της αγοράς υδρογόνου.
  • Λουξεμβούργο: Το νομικό πλαίσιο του Λουξεμβούργου χαρακτηρίζεται από αυστηρές διαδικασίες αδειοδότησης και μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων, δεδομένου ότι το υδρογόνο κατατάσσεται στις επικίνδυνες ουσίες. Ωστόσο, η κυβέρνηση ενθαρρύνει την απλοποίηση των διαδικασιών, για να διευκολύνει την ανάπτυξη της αγοράς υδρογόνου και να υποστηρίξει τη μετάβαση προς την πράσινη ενέργεια.

Συγκριτικά, η Γερμανία και η Γαλλία ξεχωρίζουν για την ανάπτυξη των πιο ολοκληρωμένων νομικών πλαισίων, με ισχυρή κρατική υποστήριξη και στρατηγικές που αποσκοπούν στην ηγεμονία στον τομέα του υδρογόνου. Ακολουθούν χώρες όπως η Ολλανδία, η Σουηδία και η Φινλανδία, που παρόλο που δεν έχουν πλήρως ανεπτυγμένο νομοθετικό πλαίσιο, επιδεικνύουν σημαντική πρόοδο στην έρευνα και ανάπτυξη τεχνολογιών. Αντίθετα, χώρες όπως η Πολωνία, και η Σλοβακία αντιμετωπίζουν προκλήσεις λόγω της απουσίας εξειδικευμένης νομοθεσίας και της αργής ανάπτυξης των υποδομών. Η Δανία, η Αυστρία, το Βέλγιο και η Νορβηγία επικεντρώνονται στη βιώσιμη ανάπτυξη μέσω της χρήσης ανανεώσιμων πηγών, ενώ η Φινλανδία, η Πορτογαλία, η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο εστιάζουν σε πιο καινοτόμες λύσεις για την αποθήκευση και τη βιομηχανική χρήση του υδρογόνου.

Κωδικοποίηση κατευθύνσεων για το θεσμικό πλαίσιο του υδρογόνου

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ένταξη του πράσινου υδρογόνου στην κατηγορία των ΑΠΕ δημιουργεί ευνοϊκότερους όρους για την ανάπτυξή του. Το κανονιστικό πλαίσιο που διέπει τις υποδομές φυσικού αερίου χρησιμοποιείται ως βασική αφετηρία, με προσαρμογές που λαμβάνουν υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του υδρογόνου. Η κωδικοποίηση των νομικών κατευθύνσεων περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την αναλογική εφαρμογή των διατάξεων που αφορούν στην αδειοδότηση εγκαταστάσεων φυσικού αερίου ή ΑΠΕ, τη διαχείριση βιομηχανικών ρύπων, την παρακολούθηση εκπομπών, καθώς και τη συμμόρφωση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα ασφαλείας.

Η Ελλάδα στο δρόμο για το υδρογόνο: Η εθνική στρατηγική και το ΕΣΕΚ

Η Ελλάδα έχει θέσει φιλόδοξους στόχους για την ανάπτυξη των έργων υδρογόνου, στο πλαίσιο της στρατηγικής της για την απανθρακοποίηση και την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050. Η Εθνική Στρατηγική Υδρογόνου ενσωματώνεται στο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) και έχει ως στόχο την ταχεία ενσωμάτωση του πράσινου υδρογόνου στο ενεργειακό μείγμα της χώρας έως το 2050, με σκοπό την επίτευξη των κλιματικών στόχων. Η ανάπτυξη του υδρογόνου προβλέπεται να γίνει σε τρεις φάσεις:

Περίοδος 2025-2030: Σε αυτήν την περίοδο, η Ελλάδα στοχεύει στην ταχεία διείσδυση των ΑΠΕ και στην ανάπτυξη των πρώτων υποδομών παραγωγής πράσινου υδρογόνου. Αναμένεται ότι οι πρώτες πιλοτικές εγκαταστάσεις θα αρχίσουν να λειτουργούν, με σκοπό τη δοκιμή και την προσαρμογή των τεχνολογιών σε βιομηχανική κλίμακα.

Περίοδος 2030-2040: Η δεύτερη φάση της στρατηγικής περιλαμβάνει τον ταχύ εξηλεκτρισμό της τελικής κατανάλωσης ενέργειας, με το υδρογόνο να αποκτά πρωταγωνιστικό ρόλο στην παραγωγή καθαρής ενέργειας. Οι υποδομές που θα δημιουργηθούν κατά την πρώτη φάση θα αναπτυχθούν περαιτέρω, ενώ η χρήση του υδρογόνου θα επεκταθεί στις μεταφορές και στη βιομηχανία.

Περίοδος 2040-2050: Στην τελική φάση, το υδρογόνο αναμένεται να αποτελεί σημαντικό στοιχείο της ενεργεια- κής υποδομής της χώρας, με εκτεταμένη χρήση σε διάφορους τομείς και την ανάπτυξη συνθετικών καυσίμων. Η στρατηγική αυτή βασίζεται στην ανάπτυξη βιώσιμων τεχνολογιών και εξαγωγικών δυνατοτήτων, με τη δημιουργία κατάλληλου πλαισίου αδειοδότησης για τις εγκαταστάσεις παραγωγής και αποθήκευσης υδρογόνου. Η Ελλάδα προσανατολίζεται στην υιοθέτηση των ευρωπαϊκών προτύπων για την πλήρη ενσωμάτωση της τεχνολογίας αυτής.

Συνολικά, η στρατηγική της Ελλάδας για το υδρογόνο στηρίζεται στην προώθηση της καινοτομίας και των εξαγωγών. Η ανάπτυξη βιώσιμων τεχνολογιών αποτελεί προτεραιότητα, ενώ η χώρα φιλοδοξεί να αποτελέσει κόμβο για την παραγωγή και εξαγωγή πράσινου υδρογόνου στην Ευρώπη.

Νομικό πλαίσιο για τα έργα υδρογόνου στην Ελλάδα

Το εθνικό νομικό πλαίσιο της Ελλάδας για το υδρογόνο έχει αρχίσει να διαμορφώνεται τα τελευταία χρόνια, με διάφορες νομοθετικές πρωτοβουλίες να περιλαμβάνουν το υδρογόνο, όπως:

  • Νόμος 5037/2023: Ορίζει το πράσινο υδρογόνο ως ανανεώσιμο αέριο, εξισώνοντάς το με άλλες μορφές ενέργειας από ΑΠΕ, εξασφαλίζοντας πιο ευνοϊκές συνθήκες αδειοδότησης και χρηματοδότησης.
  • Νόμος 4864/2021: Στο πλαίσιο των στρατηγικών επενδύσεων, το πράσινο υδρογόνο ορίζεται ως το υδρογόνο που παράγεται από ΑΠΕ, εφόσον η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από τον σταθμό ηλεκτροπαραγωγής χρησιμοποιείται αποκλειστικά για την παραγωγή υδρογόνου.
  • Νόμος 4710/2020: Ορίζει τη χρήση του υδρογόνου ως εναλλακτικού καυσίμου στις μεταφορές. Ως καύσιμο που συμβάλλει στην απαλλαγή από ανθρακούχες εκπομπές, έχει τη δυνατότητα να βελτιώσει τις περιβαλλοντικές επιδόσεις του τομέα των μεταφορών
  • Νόμος 4936/2022: Στο ΕΣΕΚ, το υδρογόνο εντάσσεται στα ανανεώσιμα αέρια που σταδιακά θα αντικαταστήσουν το φυσικό αέριο, κυρίως στους τομείς των μεταφορών και της βιομηχανίας. Μαζί με το βιομεθάνιο, το πράσινο υδρογόνο θεωρείται κρίσιμο για τη σταδιακή απεξάρτηση της χώρας από τα ορυκτά καύσιμα.
  • Η ΚΥΑ 36060/1155/Ε.103/2013 (ΦΕΚ 1450/Β’14.6.2013) ως ισχύει, αφορά τη διαχείριση των βιομηχανικών αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προκύπτουν από δραστηριότητες αποθήκευσης επικίνδυνων ουσιών, όπως το υδρογόνο. Το Άρθρο 5 προβλέπει την υποχρέωση των επιχειρήσεων που εμπλέκονται στην αποθήκευση ή χρήση υδρογόνου να διασφαλίζουν ότι τα επικίνδυνα απόβλητα που παράγονται από αυτές τις δραστηριότητες διαχειρίζονται με τρόπο ασφαλή και φιλικό προς το περιβάλλον.

Ο βασικός στόχος αυτών των νομοθετικών πρωτοβουλιών είναι η διαμόρφωση ενός κανονιστικού πλαισίου που θα διευκολύνει τις επενδύσεις σε έργα υδρογόνου, αν και το πλαίσιο αυτό βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο ωρίμανσης.

Χρήσεις γης, περιβαλλοντική αδειοδότηση και συμμόρφωση: τα κενά του εθνικού πλαισίου

Από τη μία πλευρά, οι εγκαταστάσεις υδρογόνου στην Ελλάδα, βάσει του Π.Δ. 59/2018, φαίνεται πως καταρχάς θα πρέπει να υπάγονται σε συγκεκριμένους χωροταξικούς κανονισμούς που αφορούν τις βιομηχανικές ζώνες χαμηλής, μέσης και υψηλής όχλησης, είτε, σε κάποιες περιπτώσεις, στο πλαίσιο χωροθέτησης που αφορά τις ΑΠΕ. Η χωροθέτηση των μονάδων παραγωγής υδρογόνου, όσον αφορά τις βιομηχανικές ζώνες, θα πρέπει βέβαια να παρέχει ευελιξία στις επιχειρήσεις που ενδιαφέρονται να αναπτύξουν υποδομές υδρογόνου, ενώ η περιβαλλοντική συμμόρφωση παραμένει κεντρικό ζήτημα.

Από την άλλη, η περιβαλλοντική αδειοδότηση για τα έργα υδρογόνου μπορεί να διέπεται από το γενικό πλαίσιο για την αδειοδότηση βιομηχανικών εγκαταστάσεων αλλά και από το πλαίσιο περί ΑΠΕ, ιδίως όσον αφορά την αποθήκευση πράσινου υδρογόνου. Η Οδηγία SEVEZO για την αποθήκευση επικίνδυνων ουσιών επιβάλλει, σε κάθε περίπτωση, αυστηρές προδιαγραφές ασφαλείας για τις εγκαταστάσεις που αποθηκεύουν περισσότερους από 5 τόνους υδρογόνου, το οποίο απαιτεί τη λήψη ειδικών μέτρων και την εκπόνηση μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΜΠΕ) σύμφωνα με τον Ν. 4014/11 για τις εγκαταστάσεις υδρογόνου, προκειμένου να διασφαλιστεί η ασφάλεια και η βιωσιμότητα των έργων.

Συμπεράσματα και προτάσεις για την Ελλάδα

Η Ελλάδα κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση για την ανάπτυξη μιας βιώσιμης στρατηγικής για το υδρογόνο. Ωστόσο, το νομοθετικό πλαίσιο πρέπει να αναθεωρηθεί ώστε να ενσωματωθούν πλήρως οι νέες τεχνολογίες και να διασφαλιστεί η σαφήνεια στις διαδικασίες χωροθέτησης και αδειοδότησης.

Κεντρικά ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν για την επιτυχία της εθνικής στρατηγικής είναι η ενσωμάτωση του υδρογόνου στο εθνικό δίκτυο φυσικού αερίου, η προσαρμογή των υφιστάμενων βιομηχανικών μονάδων, η αποσαφήνιση του πλαισίου περί εφαρμογής των προβλέψεων περί ΑΠΕ και γενικά η επικαιροποίηση της χωροταξικής και περιβαλλοντικής νομοθεσίας.

Η ευθυγράμμιση με τις ευρωπαϊκές πρακτικές, η ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας και η προώθηση της πράσινης τεχνολογίας είναι επίσης απαραίτητες για να μπορέσει η Ελλάδα να καταστεί πρωτοπόρος στην ανάπτυξη του υδρογόνου στην ευρύτερη περιοχή. Παράλληλα αυτή την περίοδο όλα τα κράτη μέλη διαμορφώνουν και επεξεργάζονται το θεσμικό πλαίσιο αδειοδότησης.