Η μελέτη επιδιώκει να εξετάσει στοχευμένα το σύγχρονο θεσμικό και νομοθετικό πλαίσιο των προστατευόμενων περιοχών, αναφέροντας παράλληλα τη σχετική νομολογία των εθνικών και ευρωπαϊκών δικαστηρίων.
Στις μέρες μας είναι δύσκολη η αποστολή εξισορρόπησης μεταξύ της προώθησης της ανθρώπινης ανάπτυξης και της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος . Και αυτή η αποστολή απαιτεί καταρχάς μεθοδική και συστηματική ανάγνωση και κατανόηση του νομικού πλαισίου.
Είναι σημαντικό οι συζητήσεις μας οι αντιρρήσεις μας οι διαφωνίες μας να διέπονται τουλάχιστον από έναν κοινό κώδικα κατανόησης.Η προστασία του περιβάλλοντος δεν ήταν πάντα δεδομένη και δεν ήταν δεδομένη ούτε στο δίκαιο. Κατά την ίδρυση της Ένωσης στις ιδρυτικές συνθήκες (1957) δεν υπήρχε καμία αναφορά στο περιβάλλον. Οι πρώτες διατάξεις θεσπίστηκαν με την Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη το 1987 και αφορούσαν κυρίως τις δράσεις για το περιβάλλον. Χρειάστηκε να περάσουν κάποια χρόνια ώστε με την Συνθήκη του Μάαστριχτ το 1992 να θεσμοθετηθεί για πρώτη φορά μια πολιτική για το περιβάλλον, η οποία διαμορφώθηκε στην τελική της μορφή το 2009 με την Συνθήκη της Λισαβόνας.
Στην Ελλάδα έκτοτε γενικά αρεσκόμαστε σε συνεχείς αλλαγές του Νομικού Πλαισίου. Ειδικά στο Πεδίου του Δικαίου Περιβάλλοντος και του ειδικού πλαισίου περί Προστατευόμενων περιοχών (Δίκτυο Natura) οι αλλαγές συνήθως συνδυάζονται με αναφορές σε μια ευρύτερη μεταρρύθμιση προς όφελος της προστασίας του περιβάλλοντος και της ασφάλειας δικαίου των επενδύσεων στη χώρα. Κάθε νέα νομοθετική παρέμβαση, κάθε νέα δικαστική απόφαση, κάθε νέα ενωσιακή ρύθμιση για το πεδίο των προστατευόμενων περιοχών θα έπρεπε να σηματοδοτεί πρόοδο.Αντίθετα σε πολλές πολλές περιπτώσεις προσθέτει νέα επίπεδα πολυπλοκότητας σε ένα ήδη δυσλειτουργικό σύστημα, ενώ τα βασικά προβλήματα παραμένουν άλυτα.
▪️Πώς θα επιτευχθούν οι στόχοι του αποκατάστασης και διατήρησης όταν δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί ο χαρακτηρισμός και η προστασία των υφιστάμενων προστατευόμενων περιοχών μέσω των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών (ΕΠΜ) και των Προεδρικών Διαταγμάτων (ΠΔ) Προστασίας;
▪️Πώς θα μετρηθεί η πρόοδος όταν λείπουν αξιόπιστα δεδομένα βάσης;
▪️Πώς θα επιλυθούν οι συγκρούσεις και η αβεβαιότητα μεταξύ μεταξύ του πολεοδομικού σχεδιασμού (Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια – ΤΠΣ/ΕΠΣ) και ενός προστατευτικού καθεστώτος που παραμένει σε εκκρεμότητα.
Ποια είναι η θέση των ΚΑΖ (Καταφύγια άγρια Ζωής) στο νέο σύστημα των προστατευόμενων περιοχών και ποιοι είναι οι περιορισμοί σε αυτά;
Σε αυτά τα θέματα καλείται να απαντήσει η δεύτερη έκδοση του βιβλίου “Προστατευόμενες Περιοχές: Νομική Θεώρηση του σύγχρονου πλαισίου” που εκδόθηκε από τη Νομική Βιβλιοθήκη με επιμέλεια του Δρ. Κων/νου Καρατσώλη.
Η περιβαλλοντική προστασία πρέπει να μελετάται μαξιμαλιστικά, με γνώμονα την πρωτεύουσα σημασία του φυσικού περιβάλλοντος στη ζωή του ανθρώπου, με την οποία συνδέεται άρρηκτα και άμεσα. Tι σημαίνει δε η φράση να «μελετάται μαξιμαλιστικά»: σημαίνει ότι ενώ σε άλλες εκφάνσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας και ζωής το επίρρημα «μαξιμαλιστικά» τίθεται με αρνητική κυρίως χροιά (μαξιμαλιστής είναι αυτός που προωθεί ζητήματα στα άκρα, που απαιτεί το μέγιστο και διακινδυνεύει την απώλεια ακόμα και του εφικτού), στα θέματα περιβαλλοντικής προστασίας τα αποτελέσματα μίας μαξιμαλιστικής στάσης φαίνεται να έχουν θετικό αντίκτυπο στην ανθρώπινη δραστηριότητα της επόμενης γενιάς, ακόμη και αν στο σήμερα δημιουργούν αρνητικό αντίκτυπο, πολλές φορές μάλιστα αποτελούν και τροχοπέδη σε αναπτυξιακά προγράμματα. Αυτή η οπτική μελέτης φαίνεται καταρχάς να είναι τουλάχιστον κατανοητή και ανεκτή. Κάτι που δεν συμβαίνει σε άλλους κλάδους της επιστήμης.
Η παρούσα μελέτη επιδιώκει να εξετάσει στοχευμένα το σύγχρονο θεσμικό και νομοθετικό πλαίσιο των προστατευόμενων περιοχών, αναφέροντας παράλληλα τη σχετική νομολογία των εθνικών και ευρωπαϊκών δικαστηρίων.Επιχειρεί επίσης μια κριτική αποτίμηση των δομικών αδυναμιών που εμποδίζουν την αποτελεσματική εφαρμογή του ισχύοντος δικαίου – αδυναμιών που δεν πλήττουν μόνο την οικολογική ακεραιότητα, αλλά και τη βιωσιμότητα αναπτυξιακών δραστηριοτήτων.
