Εισαγωγή στο Δίκαιο της Πολεοδομίας στην Ελλάδα και στην Κύπρο

Ο άνθρωπος, φτιάχνοντας την πόλη, στην ουσία, επαναπροσδιορίζει τον εαυτό του, οριοθετεί το πλαίσιο της κοινωνικής συνύπαρξης, δημιουργώντας μια κανονιστική τάξη για το περιβάλλον στο οποίο ζει. Μέσα απ’ αυτήν προσδιορίζεται, σε μεγάλο βαθμό, ο πολιτισμός μας, η αυτοεικόνα του κράτους μας, τα χαρακτηριστικά που αποδίδουμε στην παράδοση και στην προοπτική μας. Ωστόσο, η ελευθερία του ανθρώπου να δημιουργεί και να μετασχηματίζει εξελικτικά την πόλη που διαβιεί είναι ένα παραμελημένο δικαίωμά του.

Τα τελευταία χρόνια, το κύμα «περιφράξεων» που χωρίζει τις γειτονιές σε «ασφαλείς» και μη, οι πρακτικές του χωρικού ελέγχου, η έλλειψη σεβασμού στο περιβάλλον, η παραβίαση των νόμων και των αισθητικών κανόνων, πήραν νέες διαστάσεις εξαιτίας της παγκόσμιας ύφεσης.

Σε όλα αυτά και σε πολλά ακόμη ζητήματα που θίγει το βιβλίο δίνονται απαντήσεις καθημερινά μέσα από το Δίκαιο της Πολεοδομίας, την αλληλεπίδραση με άλλους τομείς του δικαίου και την πρακτική τους, εν τέλει, εφαρμογή: τη δόμηση, δημόσια και ιδιωτική αλλά και τους ελεύθερους χώρους.

Στο βιβλίο ο αναγνώστης έχει τη δυνατότητα να αντιπαραβάλλει το ισχύον πολεοδομικό καθεστώς της ελληνικής και κυπριακής κοινωνίας και να διαπιστώσει ομοιότητες και διαφορές. Με την πιστή εφαρμογή του Δικαίου Πολεοδομίας οι πολίτες μπορούν να εκφράσουν το δικαίωμα στην πόλη τους με στόχο την κυριολεκτική οικοδόμηση ενός καλύτερου κόσμου — για τον λόγο αυτό και το παρόν βιβλίο φέρει τον τίτλο «Σχεδιάζοντας την πόλη – Δομώντας την Πολιτεία».

Πάντα μια προσπάθεια έκδοσης βιβλίου προσβλέπει στη διαχρονικότητα… Ωστόσο και η χρονική στιγμή που τελειώνει μια συγγραφική προσπάθεια και τα ορόσημα που τυχόν την συγκροτούν έχουν τη σημασία τους. Ο πρόλογος αυτού του βιβλίου ολοκληρωνόταν υπό μία εξαιρετική συνθήκη πανδημίας η οποία αλλάζει δραματικά τις συνήθειες μας, τις προσδοκίες μας και τις προσωπικές μας ελευθερίες.

Μετά από αυτή την κρίση που θίγει ό,τι πολυτιμότερο έχουμε δημιουργήσει ως κοινωνίες της εξέλιξης, την προστασία της ανθρώπινης ζωής και της υγείας του ανθρώπου, θα ξανασκεφτούμε σίγουρα με μεγαλύτερη αυστηρότητα τους τρόπους οργάνωσης και ιεράρχησης των αναγκών μας και των «θέλω» μας.

Ανήκω στους αισιόδοξους! και αναγνωρίζω αυτή την κρίση σαν μια αφορμή για να μελετήσουμε εκ νέου και με διαφορετική αφετηρία τα ζητήματα της ανθεκτικότητας και του σχεδιασμού των πόλεων μας ως μία από τις παραμέτρους —έστω και δευτερεύουσα— που θα μας βοηθήσει να αποφεύγουμε τους φόβους του άγνωστου στο μέλλον.

Θα συζητούμε και στα πλαίσια του δικαίου πολεοδομίας για τη σύνδεση υγείας των πολιτών και χώρου, όσον αφορά (α) τις χωρικές επιπτώσεις που απαιτούν κατάλληλη διαχείριση σε χωρικό επίπεδο και (β) την ανάγκη, τέτοιου είδους χωρικές επιπτώσεις, που στον σύγχρονο κόσμο είναι πρωτόγνωρες, να συνυπολογιστούν στη διαδικασία του σχεδιασμού του χώρου, ή στη διαδικασία διαμόρφωσης χωρικών πολιτικών.

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του βιβλίου στάθηκε η συνεργασία μου με τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Neapolis της Πάφου, στο πλαίσιο διδασκαλίας των μαθημάτων «Δίκαιο Πολεοδομίας» και «Δίκαιο Περιβάλλοντος» καθώς και με τη σχολή Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών του ΕΜΠ. Υπό αυτό το πρίσμα το βιβλίο απευθύνεται σε νέους επιστήμονες και φοιτητές νομικών και πολιτικών και κοινωνικών επιστημών, αλλά και πολυτεχνικών σχολών, προερχόμενους από την επιστημονική κοινότητα είτε της Ελλάδας είτε της Κύπρου.

Γίνεται προσπάθεια εξειδικευμένοι νομικοί όροι και κείμενα να είναι εύκολα κατανοητά από επιστήμονες που ανήκουν σε εξωνομικούς κλάδους, και αντίστροφα, σχέδια, τεχνικοί όροι και τεχνικές προδιαγραφές να καθίστανται προσβάσιμες από τους αναγνώστες που δεν διαθέτουν αντίστοιχο γνωστικό υπόβαθρο. Η προσπάθεια αυτή ενισχύεται και μέσω της συμπερίληψης πινάκων και γραφημάτων —στοιχείο που αποτελεί καινοτομία στην ελληνική νομική βιβλιογραφία.