Success stories

I.Το ιστορικό της υπόθεσης

Αντικείμενο της υπόθεσης αποτέλεσε η αίτηση ακύρωσης του Δήμου Μυκόνου κατά του Προεδρικού Διατάγματος έγκρισης του Ειδικού Σχεδίου Χωρικής Ανάπτυξης Στρατηγικής Επένδυσης (ΕΣΧΑΣΕ) με τίτλο «Τουριστική Ανάπτυξη στη Μύκονο», στη θέση «Καραπέτης» της Δημοτικής Κοινότητας Άνω Μεράς του Δήμου Μυκόνου, Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου (ΦΕΚ Δ΄ 304/10.06.2020).

Συνοπτικά, η επενδυτική πρόταση περιελάμβανε τη δημιουργία πρότυπης ξενοδοχειακής μονάδας 5 αστέρων με συνοδευτικές εγκαταστάσεις (αθλητικές εγκαταστάσεις, κέντρο ευεξίας κ.λπ.), καθώς και πρόταση κατασκευής τουριστικού καταφυγίου σκαφών. Μετά την υπαγωγή της επενδυτικής πρότασης στο καθεστώς Στρατηγικών Επενδύσεων με την υπ’ αριθ. 38/8.05.2019 απόφαση της Διυπουργικής Επιτροπής Στρατηγικών Επενδύσεων (ΔΕΣΕ) (ΦΕΚ Β΄ 1624), ακολούθησε η διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης επί της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) του σχεδίου και εκδόθηκε το Προεδρικό Διάταγμα, το οποίο δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ (Δ΄ 304/10-06-2020). Ακολούθως, ο Δήμος Μυκόνου άσκησε αίτηση ακύρωσης κατά του ανωτέρω ΠΔ.

II.Το ΕΣΧΑΣΕ ως εργαλείο βιώσιμης επένδυσης

Το Συμβούλιο της Επικρατείας επισήμανε κατ’ αρχάς ότι:

Η έγκριση ΕΣΧΑΣΕ επιτυγχάνει τον σχεδιασμό ιδιωτικής επένδυσης, η οποία θα φιλοξενήσει δραστηριότητες στρατηγικής σημασίας και μεγέθους, κατόπιν προηγούμενης αξιολόγησης των ποιοτικών και ποσοτικών χαρακτηριστικών της προτεινόμενης επένδυσης για το συγκεκριμένο ακίνητο.

Ο χωρικός και πολεοδομικός χαρακτήρας των εργαλείων ΕΣΧΑΣΕ εξυπηρετεί τους σκοπούς των πλαισίων χωροταξικού σχεδιασμού, επιτρέποντας την οργανωμένη εγκατάσταση δραστηριοτήτων εντός περιοχών που υπόκεινται σε σχεδιασμό, αντί της άναρχης, κατακερματισμένης και συνεπώς διάσπαρτης εκτός σχεδίου δόμησης.

Τα εν λόγω εργαλεία καθορίζουν τους γενικούς κανόνες πολεοδομικής οργάνωσης της προς ανάπτυξη έκτασης και αποτελούν τη βάση για την επακόλουθη υλοποίηση των επενδυτικών έργων.

Μέσω της εκ του νόμου απαιτούμενης διαδικασίας Στρατηγικής Περιβαλλοντικής Εκτίμησης (ΣΠΕ), επιτυγχάνεται η περιβαλλοντική έγκριση, με ενσωμάτωση κριτηρίων προστασίας του περιβάλλοντος, τα οποία δεσμεύουν την επόμενη φάση περιβαλλοντικής αδειοδότησης των επιμέρους έργων που θα υλοποιηθούν εντός της έκτασης.

Το Δικαστήριο κατέληξε ότι τα ΕΣΧΑΣΕ, ως εντασσόμενα στο στάδιο του πολεοδομικού σχεδιασμού, στο ίδιο επίπεδο με τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ), συνιστούν:

• α) αναπτυξιακό πολεοδομικό σχεδιασμό και
• β) προϊόν συστηματικής επιστημονικής τεκμηρίωσης, η οποία διασφαλίζεται μέσω της διαδικασίας ΣΠΕ και της δημόσιας διαβούλευσης με τους αρμόδιους φορείς και το κοινό.

III.Συμβατότητα με τα Πλαίσια Χωροταξικού Σχεδιασμού

Ως προς τον λόγο ακύρωσης περί αντίθεσης του προσβαλλόμενου ΠΔ προς τις κατευθύνσεις του Περιφερειακού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης Νοτίου Αιγαίου (ΦΕΚ Β΄ 1487/10.10.2003), το Δικαστήριο έκρινε ότι ο σχεδιασμός της χωροθέτησης του τουριστικού συγκροτήματος στην ευρύτερη περιοχή ενδιαφέροντος ήταν επαρκής, καθόσον ελήφθησαν υπόψη οι κατευθύνσεις και προτάσεις του Περιφερειακού Πλαισίου, καθώς και οι διατάξεις της μεταγενέστερης ΖΟΕ, η οποία είχε επίσης λάβει υπόψη τις τουριστικές κατευθύνσεις του εν λόγω Πλαισίου — κατά τις οποίες η περιοχή ήταν, κατ’ αρχήν, κατάλληλη για ανάπτυξη τουριστικών δραστηριοτήτων.

Περαιτέρω, ως προς τον ισχυρισμό ότι το ισχύον Περιφερειακό Πλαίσιο προέβλεπε περιορισμό στην ίδρυση νέων ξενοδοχειακών μονάδων, το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι ο εν λόγω στόχος αφορούσε μεμονωμένες εκτός σχεδίου τουριστικές δραστηριότητες και όχι οργανωμένες τουριστικές αναπτύξεις, οι οποίες υλοποιούνται μέσω «μηχανισμού οργανωμένης ανάπτυξης», όπως εν προκειμένω με το ΕΣΧΑΣΕ.

IV.Τροποποιήσεις τοπικών πολεοδομικών σχεδίων

Λόγω του ειδικού και αποκλειστικού νομικού καθεστώτος που διέπει τα ΕΣΧΑΣΕ, σύμφωνα με το άρθρο 12 παρ. 4 του ν. 3986/2011, όπως εφαρμόζεται αναλογικά βάσει του άρθρου 24 παρ. 2 του ν. 3894/2010, είναι δυνατή η τροποποίηση τοπικών πολεοδομικών σχεδίων (εν προκειμένω της ΖΟΕ Μυκόνου) μέσω ΕΣΧΑΣΕ, εφόσον αυτό καθίσταται αναγκαίο — ιδίως σε περιπτώσεις όπου οι υφιστάμενες ρυθμίσεις είναι παρωχημένες, ασαφείς ή προϊόν ανεπαρκούς χωρικού και πολεοδομικού σχεδιασμού.

Η δυνατότητα αυτή τελεί υπό την προϋπόθεση ότι, κατά την εισαγωγή των τροποποιήσεων, λαμβάνονται υπόψη οι γενικές κατευθύνσεις των Πλαισίων και Ζωνών, ώστε να μην ανατρέπεται:

• α) ο χωρικός σχεδιασμός της περιοχής της επένδυσης,
• β) η γενική πρόταση πολεοδομικής οργάνωσης που τυχόν έχει θεσπισθεί με τα ισχύοντα σχέδια και
• γ) μέτρα πολεοδομικά ή άλλα περιοριστικά των οικιστικών πιέσεων που προβλέπονται στα εν λόγω σχέδια.

V.Η φέρουσα ικανότητα της νήσου και η διαδικασία ΣΠΕ

Το Δικαστήριο έκρινε ότι τα κριτήρια σχεδιασμού που εξετάστηκαν στο πλαίσιο της ΣΠΕ αξιολογήθηκαν από τη Διοίκηση σε συνδυασμό με όλα τα συναφή στοιχεία του θεσμικού και κανονιστικού πλαισίου (προστασία υδάτων, διαχείριση αποβλήτων κ.λπ.), καθώς και με τις θετικές γνωμοδοτήσεις των αρμόδιων αρχών. Κατ’ αποτέλεσμα, τέθηκαν οι αναγκαίοι περιβαλλοντικοί όροι – κατευθύνσεις, οι οποίοι θα εξειδικεύονταν περαιτέρω κατά την έκδοση των μεταγενέστερων διοικητικών πράξεων στο επόμενο στάδιο υλοποίησης της επένδυσης.

Ως προς τη φέρουσα ικανότητα, διευκρινίστηκε ότι αυτή, σε επίπεδο Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, δεν είχε εξαντληθεί, ούτε προέκυπτε από τον ισχύοντα χωροταξικό σχεδιασμό ότι η τουριστική ανάπτυξη ήταν κατ’ ανάγκην περιορισμένη ή απαγορευμένη. Επιπλέον, η ΣΠΕ του προσβαλλόμενου ΠΔ είχε επιστημονικά αξιολογήσει τη φέρουσα ικανότητα της Μυκόνου ως προς τις πολεοδομικές και τουριστικές πιέσεις και την αστική επέκταση, τόσο σε επίπεδο νήσου όσο και στην περιοχή επέμβασης, βάσει του ισχύοντος νομικού πλαισίου και ελλείψει ειδικότερων θεσμικών προδιαγραφών, καταλήγοντας ότι τα όρια δεν είχαν υπερβεί — κρίση η οποία δεν αμφισβητήθηκε από τη Διοίκηση.

VI.Συμπέρασμα

Το Συμβούλιο της Επικρατείας, απορρίπτοντας την αίτηση ακύρωσης, έκρινε ότι τα ΕΣΧΑΣΕ, ως νομίμως οργανωμένες περιοχές τουριστικών δραστηριοτήτων και ως εργαλεία πολεοδομικού σχεδιασμού:

• α) εξυπηρετούν τον σκοπό των πλαισίων χωροταξικού σχεδιασμού (Γενικών, Ειδικών και Περιφερειακών) για την οργανωμένη εγκατάσταση παραγωγικών δραστηριοτήτων εντός περιοχών που αποτελούν αντικείμενο σχεδιασμού, αντί της άναρχης, κατακερματισμένης και διάσπαρτης εκτός σχεδίου ανάπτυξης — εν προκειμένω τουριστικών δραστηριοτήτων, και
• β) αποτελούν προϊόν συστηματικής επιστημονικής τεκμηρίωσης, δεδομένου ότι για την έγκρισή τους εκπονούνται σειρά επιστημονικών μελετών και αξιολογούνται από τη Διοίκηση, ιδίως ως προς τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της προτεινόμενης επένδυσης.